Yangiliklar (for all)

O‘zbekistonda 35 yil ichida ilk bor yana 5 mln tonnadan ortiq paxta yig‘ib olindi

O‘zbekistonda 35 yil ichida ilk bor 5 million tonnadan ortiq paxta hosili yig‘ib olindi. Prezident Shavkat Mirziyoyev tabriklab, qishloq xo‘jaligi xodimlarini bu yutuqni «chinakam tarixiy g‘alaba» va «Yangi O‘zbekistonning paxtachilikdagi haqiqiy mo‘jizasi» deb atadi.

Yuqori ko‘rsatkich 1990 yilga nisbatan ekin maydonlari 2 baravar qisqarganiga qaramay (o‘shanda 5,058 million tonna hosil olingan) — 1,83 million gektardan 890 gektargacha kamaygan bo‘lsa-da, erishildi. 36 yil ichida o‘rtacha hosildorlik ko‘rsatkichi 2 baravar oshdi — 1 gektardan 27,6 sentnerdan 56,2 sentnergacha.

Hosilning 85 foizi 30−35 kun ichida 3000 dan ortiq paxta terish mashinalari yordamida yig‘ib olindi. Jizzax va Sirdaryo viloyatlarida mexanizatsiya darajasi 100 foizga yetkazildi, boshqa hududlar ham bu ko‘rsatkichga yaqinlashmoqda.

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, yalpi hosil 2018 yilda eng past darajaga tushgan (2,31 million tonna). 1990—2018 yillarda hosildorlik 20−27 sentner oralig‘ida bo‘lgan. 2019 yildan boshlab barqaror o‘sish kuzatilmoqda. 2025 yilda o‘rtacha hosildorlik 45,5 sentnerga yetdi, joriy yilda esa yana 10,7 sentnerga oshdi.

«Biz beixtiyor og‘ir kunlarni eslaymiz, o‘shanda paxtachilik mamlakat va xalqimizga foyda emas, balki tashvish va azob-uqubatlar keltirgan, oxir-oqibat asossiz tuhmatlarga, ya’ni „o‘zbek ishi“ deb atalgan voqealarga olib kelgan edi. Albatta, xayolan o‘zimizga savol beramiz: „Biz kim edik va kim bo‘ldik?“» — dedi davlat rahbari.

U sovet davrida, xususan, 1980-yillarda respublikada paxta yetishtirish uchun qariyb 2 million gektar yer ajratilganini, o‘rtacha hosildorlik esa 30 sentnerdan oshmaganini eslatdi.

So‘nggi yillarda paxta ekin maydonlari 38 foizga qisqartirildi va paxta bo‘yicha monopoliya tugatildi. «Dala ishlariga o‘qituvchilar, talabalar va o‘quvchilar, byudjet tashkilotlari xodimlarini jalb etish ildizi bilan yo‘q qilindi. Biz ilm-fan yutuqlari, zamonaviy agrotexnologiyalar asosida tarmoqni rivojlantirishga ustuvor ahamiyat berdik», — dedi prezident.

«Suvni tejovchi texnologiyalarni keng joriy etish tufayli suv sarfi 1990-yillarga nisbatan ikki baravar kamaygani, har bir kub metr suv hisobiga olinadigan hosil hajmi esa ortib borayotgani biz uchun nihoyatda muhim», — ta’kidladi davlat rahbari.

«Bu yil ekish sxemalarini o‘zgartirish, ko‘chatlar sonini 2−3 baravar oshirish, paxta qurti va gerbitsidlarga chidamli yangi biotexnologik navlarni joylashtirish o‘zini oqladi… Qariyb 400 ming gektar maydonda o‘rtacha hosildorlik 70 sentnerga, qariyb 70 ming gektarda esa 100−110 sentnergacha yetdi», — dedi Shavkat Mirziyoyev.

Qariyb 1000 ta fermer xo‘jaligi va klaster 100 sentner va undan yuqori marraga erishdi. 4000 dan ortiq fermerda o‘rtacha hosildorlik 60−70 sentnerdan oshdi, 2500 tasida 80 sentnerga yetdi, Paxtakor tumanidan Anorboy Eshmatov va Jarqo‘rg‘on tumanidan Ulug‘bek Supiyev esa har gektardan 110 sentnerdan paxta xomashyosi oldi, dedi prezident.

Jizzax, Xorazm, Buxoro, Navoiy va Sirdaryo viloyatlarida hosildorlik 60 sentnerdan oshmoqda. Qoraqalpog‘istonda esa og‘ir ekologik vaziyatga qaramay, hosildorlik o‘tgan yillarga nisbatan 10−15 sentnerga oshdi va 400 ming tonnadan ortiq hosilga erishildi.

Hosildorlik o‘sishiga ta’sir qilgan omillar orasida prezident Paxtachilik kengashini tashkil etish, olimlar tomonidan noan’anaviy texnologiyalarni qo‘llash va raqamlashtirish hamda dronlardan foydalanish hisobiga xarajatlarni 2 baravar qisqartirishni sanab o‘tdi.

«Shu bilan birga, davlat tomonidan ajratilgan moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish, to‘lov intizomini yaxshilash, subsidiyalashni takomillashtirish, sug‘urta tizimini yaratish, bir so‘z bilan aytganda, tarmoqdagi tizimni to‘liq yangilash yuqori natijalarga erishishda muhim rol o‘ynadi», — deya qo‘shimcha qildi u.

Bu yil paxta yetishtiruvchi fermerlar 13−14 trillion so‘m sof foyda olishi kutilmoqda, dedi Shavkat Mirziyoyev.

Bugun O‘zbekistonda agrosektorda 3,5 milliondan ortiq dehqon mehnat qilmoqda. «Biz sizlar uchun zarur bo‘lgan har qanday qo‘shimcha shart-sharoit va imkoniyatlarni yaratishga tayyormiz, — dedi prezident. — Qishloq xo‘jaligining izchil va barqaror taraqqiyoti butun mamlakatning tezkor va barqaror rivojlanishida ustuvor ahamiyatga ega omildir».

O‘zbekistonda Jahon paxta markazi tashkil etilmoqda. Shavkat Mirziyoyevning ta’kidlashicha, kelgusi yilda yuqori hosilli navlarni ekish uchun yanada kengroq sharoit yaratish, agrodronlar, suv va energiya tejovchi texnologiyalar, sun’iy intellektni keng qo‘llash hisobiga mamlakat bo‘yicha paxta hosildorligini o‘rtacha 65−70 sentnerga yetkazish maqsad qilingan.